Slakken? Maak er geen probleem van!

– Klik op een afbeelding voor een vergroting (indien beschikbaar). –

De meeste moestuiniers zullen slakken in hun tuin liever zien gaan dan komen. Toch zou je niet blij zijn wanneer we in een wereld zonder slakken leefden, want zoals altijd heeft alles in de natuur zijn plaats en functie. Het feit dat wij die functie niet (willen) kennen maakt niet dat daardoor iets overbodig of onnodig is, hoe ongewenst voor ons het ook mag zijn.

Waarom hebben we slakken?

Wat is dan die functie voor slakken? Ze behoren tot de opruimers in de natuur en vullen een specifieke niche voor het afbreken van bepaalde soorten organisch materiaal. In dit geval met name zwakke, beschadigde en afstervende plantenbladeren. Iets waar tuinders toch geen problemen mee zouden moeten hebben, zou je denken. Maar waarom vreten die ellendige beesten dan je pas uitgeplante jonge sla of bonen op?


Daar zijn een aantal redenen voor aan te voeren. Allereerst hebben slakken ook hun voorkeuren voor wat ze wegknabbelen (zoals iedereen met Hosta’s in de tuin zal beamen) en hoewel oud en afstervend materiaal niet versmaad wordt, zullen ze wanneer ze de keuze krijgen toch eerder een jong slaplantje te lijf gaan.

Maar daar komt bij dat die slaplantjes misschien helemaal niet zo gezond zijn als wij denken (en hopen) dat ze zijn. Wanneer ze zijn opgegroeid met te weinig licht, te weinig of teveel water, teveel stikstof in de voeding, dan zijn het eerder zwakke planten met dunne celwanden, weinig weerstand tegen ziekten en met een lage kans op het voortbrengen van kwalitatief hoogwaardig zaad. Dat laatste zal ons tuinders worst zijn, want we willen de planten immers opeten ruim voordat ze zaad gaan maken. Maar in de natuur draait nou eenmaal alles om voortplanting, dus vanuit natuurlijk perspectief bezien kunnen die jonge slaplantjes weleens niet de moeite zijn om voort te zetten en dan is het voer voor de opruimbrigade; de slakken. Met name aangekocht plantgoed (tuincentrum, markt) is vaak zwak door opgejaagde groei. Slakken “zien” planten anders dan wij: zij nemen vooral chemische signalen waar.

Het kan ook zijn dat de groeiomstandigheden na het uitplanten te wensen overlaten: te droog, te nat, een bodem die niet op orde is en bijvoorbeeld teveel vrije stikstof bevat, of te weinig humus, wat een vlotte doorworteling in de weg staat.

All you can eat buffet

De meeste tuinders hebben de gewoonte om hun gewassen keurig op rij en soort bij soort te zetten. Hierdoor vinden de slakken (en andere plaagdieren!) een keurig buffet waar alles handig bijeen is gebracht en waar ze in één schransfeest de hele aanplant kunnen consumeren. Ook de grond eromheen wordt door de tuinder mooi los en open gehouden (de tuin moet “zwart” en netjes zijn), waardoor de natuurlijke vijanden van slakken zoals bepaalde spinnensoorten, grote loopkevers, padden, egels, spitsmuizen e.d. geen schuilplekken vinden voor hùn natuurlijke vijanden, meestal vogels van allerlei pluimage. Die natuurlijke vijanden van de slakken houden er niet van om langdurig op “open terrein” te moeten verblijven op zoek naar prooi, want dan is de kans groot dat ze zelf opgegeten worden.

Wat kunnen wij doen?

Maar wat dan wèl? Een stapeltje takken in een verloren hoekje kan een egelburcht vormen, een poeltje trekt padden en kikkers aan. Gespreid uitplanten spreid ook letterlijk het vraatrisico; afwisseling met andere gewassen en het her en der tussenplanten van wat bloemen zoals goudsbloemen, komkommerkruid, oost indische kers en afrikaantjes verstoort zowel het beeld als de geur van de “prooiplanten”.

Knoflook verdragen slakken echt niet – waarschijnlijk omdat het een ingrediënt is van kruidenboter 😉 , dus een “verdwaalde” bol hier en daar wil ook goed helpen. De geur van tijm en rozemarijn schijnen ze ook niet te mogen.

In de ochtend watergeven i.p.v. in de avond, zodat de grond is opgedroogd voordat de slakken op hun buik door de tuin gaan schuiven (dit verlaagt ook de kans op schimmelaantasting).

Mulchen onder en om de planten zorgt voor betere groeiomstandigheden door onkruid te onderdrukken, vocht te reguleren en met name uitdroging en erosie van de bodem tegen te gaan, het biedt een toevluchtsoord aan allerlei natuurlijke vijanden van slakken en het voedt het bodemleven, wat de groei van de planten ook alleen maar ten goede komt.

Een plastic ring om de te beschermen plant of een afgesneden frisdrank- of melkfles kan goede bescherming bieden en ook biervallen zijn zeer effectief. Verhoogde bedden en potten kunnen met een strip van koperfolie langs de bovenkant beveiligd worden. Over de werkzaamheid van gekraakte eierschalen lopen de meningen uiteen.

Afdekken kan ook nog

Tot slot kan er ook altijd nog een beschermdoek als agryldoek, fleece, microclima of insectengaas over de jonge planten worden gelegd of een folietunneltje over worden gezet.

Wanneer je ervoor kiest om die moeite te doen, neem dan ook de moeite om de kanten goed dicht te leggen: egaliseer de grond, leg eerst een lat over de folierand en verzwaar die lat met wat stenen (dus niet zoals op deze foto!).
Wil je toch met slakkenkorrels aan de gang, gebruik dan biologische (ijzerfosfaat) korrels, want de “normale” zijn ook schadelijk voor vogels, egels, huisdieren en mensen.

En onthoudt: de natuur streeft naar evenwicht, en hoe actiever je bestrijdt (en dat evenwicht verstoord), hoe meer werk je jezelf op de nek haalt!

Artikel: Jan Altink